Achtergrond

Gepubliceerd op 15 april 2015 | door Marja van Rossum

0

Als je de gebaande paden verlaat, hoe weet je dan of je op de goede weg bent?

In Cultuurheldentrajecten werken leerkrachten samen met kunstdocenten om de kinderen op weg te helpen. Het staat niet vooraf vast wat er precies zal gebeuren. De experimenten en inbreng van de kinderen staan centraal. Eén ding is zeker: saai wordt het nooit, voorspelbaar ook niet.

Onderzoeken

Kleuters filosoferen op Het Mozaïek...

Kleuters filosoferen op Het Mozaïek…

Met een cultuurrijke leeromgeving dragen scholen bij aan een succesvolle participatie van leerlingen in hun én onze toekomstige wereld. In die omgeving komen kinderen in aanraking met kunstwerken en verhalen, experimenteren ze met dans- , theater, schilder- en tekentechnieken, met klei, creatief schrijven, ontwikkelen ze ideeën, doordenken ze kwesties,  gaan ze op zoek naar inspiratie en nog veel meer. Een gemeenschappelijk factor daarin is taal. Beeldtaal, lichaamstaal en woorden. Vooral woorden: mensen zijn woordwezens. Ze ordenen hun waarnemingen en gedachten door ze in woorden te vatten. Ze gebruiken ze om ideeën uit te wisselen en om anderen te begrijpen. Het is de kunst daar effectief gebruik van te maken.

Vrije ruimte

Er is een heldere methodiek om filosofische onderzoeksgesprekken te voeren die in tijd, onderwerp en vorm zijn afgebakend. Deze geeft praktische handvatten om talige uitwisselingen op een speelse, creatieve en kritisch-analytische wijze in te zetten. Door dat gericht te doen ontstaat er ruimte om bestaande ideeën tijdelijk los te laten, vrij te experimenteren binnen de context van de les en het project. De aard en vorm van filosofische onderzoeksgesprekken maakt kinderen en begeleiders eigenaar van het proces. En dat maakt nieuwsgierig, aandachtig, betrokken en enthousiast. Een leerkracht die aanvankelijk aarzelend dit onderzoekspad met de kinderen betrad zegt er het volgende over:

‘Vanmiddag gingen we weer lekker filosoferen. De kinderen krijgen allemaal al iets feestelijks over zich als we beginnen.  Deze keer vertelde ik het verhaal van een boot die onderweg steeds opnieuw averij oploopt en gemaakt wordt. Loopt er een nieuwe boot de haven in of keert de oude boot terug?

Een jongen vergeleek het met een game en wist uiteindelijk voor zichzelf door taal het probleem oplosbaar te maken. Als het herstellen was wat de matrozen deden, dan voer het oude schip de haven in. Was het vernieuwen dan voer er een nieuw schip binnen. Er was een meisje dat het antwoord probeerde te vinden: ze zei dat het er van afhang hoe je het bekijkt.

En toen ik zei: hoe bekijken we het vandaag? bleek dat dat nu net was wat de groep van me hoopte. Het is een fantastisch spel voor ons allemaal waardoor de orde door de filosofie zelf gehouden wordt, merkte ik nu al een paar keer. Er zijn kinderen die enorm gelijk wensen te hebben en heel druk worden of beginnen te roepen. Als ik ze dan weer terugvoer naar de kern: op zoek naar wijsheid en elkaar daarbij helpen, is opeens de orde hersteld. Dat vind ik wonderbaarlijk knap. Als ik bedenk hoe deze kinderen ooit en nu met dit soort vragen om gingen is er een wereld van verschil.

Volgens mij komt het omdat we het op een bepaald moment allemaal enorm leuk zijn gaan vinden, ook hun eigen juf dus, die stralend kijkt als iemand weer iets zegt waar we allemaal over gaan nadenken. Om klokslag half vier, tijd om naar huis te gaan, riep een meisje bijna wanhopig uit dat precies niet bestaat. Die zin staat nu op het bord. We hebben afgesproken om daarover te gaan filosoferen. Afgezien van enorm leuk begint er nu een nieuw tijdperk: het inzicht van het zelf vragen hebben om te bespreken.’

(met dank aan J. Baas)

Investeren in waarde

Cultuurhelden werken vanuit de overtuiging dat cultuureducatie een belangrijke bijdrage levert aan het curriculum op school. Dat de uitkomsten van een activiteit niet vooraf vastliggen roept de vraag hoe je dan weet je of je op de goede weg bent. Dat is te achterhalen door gedurende het project inzichten, vragen en richtingen te benoemen, en waar nodig bij te stellen. Inspanningen worden zichtbaar en uitkomsten kunnen worden getoetst worden aan de speerpunten binnen een traject door:

  • structureel vrije ruimte in de programma’s te creëren
  • te reflecteren op het ontwikkeltraject en de processen
  • en uitkomsten te analyseren.

Filosofische onderzoeksgesprekken kunnen hierbij heel behulpzaam zijn. Het is geweldig om te kunnen terugvallen op een arsenaal aan vormen en technieken. Binnen het programma Cultuurhelden willen we hier in de toekomst in gaan investeren, samen met kunstdocenten en leerkrachten.

Tags: , , ,


Over deze Cultuurheld

Marja van Rossum is Cultuurheld. En kinderfilosoof, docent creatief schrijven, ontwerper van projecten en lesmateriaal, trainer, coach, schrijver, denker, dichter, hondenliefhebber, moeder, bruggenbouwer, procesbegeleider &. Maar hoeveel rollen ze ook heeft, waar ze ook mee bezig is, er is altijd één grote gemene deler. Of twee, om eerlijk te zijn. Deze cultuurheld zit barstensvol enthousiasme en gaat voor kwaliteit.



Reacties niet toegestaan

Naar boven ↑
  • Over Cultuurhelden

    Cultuurhelden zijn de creatieve vormgevers van Cultuureducatie met Kwaliteit in Delft.

    Weten hoe dat in de praktijk werkt? Bekijk de video-impressie of bel 0642653112.

  • Nieuwsbrief

    * Verplicht veld
  • De Cultuurhelden nieuwsbrief ontvang je 4 x per jaar. We delen je gegevens nooit met anderen en afmelden is altijd mogelijk.

  • Volg ons

  • Cultuurpartners

    Cultuurhelden wordt gefinancierd door het Fonds Cultuurparticipatie en de Gemeente Delft en uitgevoerd door DOK.