Column

Gepubliceerd op 8 september 2017 | door Ilona Rozenboom

0

Creativiteit, kun je dat afdwingen?

Onlangs was ik op de Summerschool van het KCR, waar Karin Kotte een presentatie gaf met de titel ‘Creativiteit, kun je dat afdwingen?’. De vraag was natuurlijk bedoeld om te provoceren. Haar antwoord was: ‘ja, door middel van een procesgerichte didactiek’. Je kunt je afvragen of een procesgerichte didactiek iets met afdwingen te maken heeft, maar het gaat in ieder geval over of het mogelijk is om als leerkracht werkelijke creativiteit bij leerlingen te sturen. Karin schreef een denkkader en hield haar presentatie over de procesgerichte didactiek.

Terug naar de basis van het creatief proces
Karin Kotte vertelt een verhaal wat we in wezen al kennen in Delft. Een verhaal over de balans in de rolverdeling tussen leerkracht en leerling. Ze schetst een continuüm waarop de vraag ‘wie bepaalt het eindresultaat?’ centraal staat. Is dat de leerkracht, dan is er sprake van een productgerichte didactiek. De leerkracht maakt de kunstzinnige keuzes, de leerlingen voeren ze uit. We kennen dit voorbeeld wel van de lange rijen zwarte pietjes en sinterklazen, allemaal volgens hetzelfde voorbeeld gemaakt. Het gaat niet om het creërend vermogen van de leerling, maar om het reproducerend vermogen.

Daartegenover staat de leerling die het eindresultaat bepaalt, met de vrije expressie. De volledige vrijheid en zelfsturing die leerlingen bij deze didactiek krijgen, komt voort uit de kernovertuiging dat creativiteit er al ís en alleen uit de leerling zelf kan komen. De leerling wordt hiertoe volledig vrijgelaten en blijft dan dus hangen in wat hij al weet, zonder prikkels om in andere, nieuwe mogelijkheden te denken. Dit voorbeeld kennen we ook; denk maar aan de opdracht ‘schrijf een opstel over je vakantie’, of ‘maken jullie maar een leuk toneelstukje over een hobby’.

Figuur 3 uit Kotte, K. (2017). Procesgerichte didactiek, de basis van cultuureducatie met kwaliteit: een denkkader.

Het antwoord wat Karin geeft is de ‘gulden middenweg’; de procesgerichte didactiek, waar de leerkracht en leerling samen invloed uitoefenen op het eindresultaat. De belangrijkste component hierbij is het divergeren-convergeren. Als leerkracht geef je achtereenvolgens impulsen in het proces van de leerling, waarbij je de leerling stimuleert om breder te denken (divergeren) en vervolgens weer te versmallen (convergeren). Als leerkracht pleeg je dus continu interventies om deze twee denkwijzen af te wisselen. Zo leren leerlingen breed kijken en dus om een probleem vanuit meerdere invalshoeken te benaderen. Dát is een creatief proces en dat is creativiteit.

 

Figuur 4 uit Kotte, K. (2017). Procesgerichte didactiek, de basis van cultuureducatie met kwaliteit: een denkkader.

Een hoop van deze begrippen kwam terug in de basistraining die we hebben gevolgd, maar het blijft fijn om de materie vanuit een ander perspectief te benaderen. Wil jij je ook weer eens onderdompelen in je visie op het creatief proces? Bekijk het volledige denkkader van Karin Kotte (pdf), uitgever Rijnbrink Overijssel.


Over deze Cultuurheld

Ilona werkt als zelfstandige in diverse gemeentes aan de coördinatie van Cultuureducatie met Kwaliteit. Met haar passie voor cultuureducatie wil ze zoveel mogelijk leerlingen én leerkrachten leren wat mooie culturele ervaringen voor je kunnen betekenen. Naast haar werk studeert ze voor haar master Onderwijswetenschappen en neemt ze als gitarist en zangeres deel aan diverse bands. Sinds november 2016 werkt Ilona bij DOK als projectleider Cultuurhelden.



Reacties niet toegestaan

Naar boven ↑
  • Over Cultuurhelden

    Cultuurhelden zijn de creatieve vormgevers van Cultuureducatie met Kwaliteit in Delft.

    Weten hoe dat in de praktijk werkt? Bekijk de video-impressie of bel 0642653112.

  • Nieuwsbrief

    * Verplicht veld
  • De Cultuurhelden nieuwsbrief ontvang je 4 x per jaar. We delen je gegevens nooit met anderen en afmelden is altijd mogelijk.

  • Volg ons

  • Cultuurpartners

    Cultuurhelden wordt gefinancierd door het Fonds Cultuurparticipatie en de Gemeente Delft en uitgevoerd door DOK.