Column

Gepubliceerd op 26 januari 2018 | door Pieter Mols

0

Pedagogiek in de breedte

Iedereen is in zijn eigen schoolloopbaan in contact gekomen met veel verschillende leerkrachten en docenten. Iedereen heeft positieve en minder positieve herinneringen aan die ontmoetingen. Frappant is dat die herinneringen niet voor iedereen hetzelfde zijn.

Als je, bijvoorbeeld op een reünie, herinneringen aan je vroegere docenten ophaalt met je oud-klasgenoten, kan het gebeuren dat sommigen hele positieve herinneringen hebben aan een bepaalde leerkracht en anderen juist helemaal niet. Een enkeling vertelt dan dat hij door die leraar die zo indringend kon vertellen over poëzie, een levenslange liefde voor gedichten heeft overgehouden. Terwijl anderen zich daar nauwelijks iets van herinneren. Sommigen prijzen nu nog de wiskundedocent die nauwgezet uit kon leggen hoe je de sinus en de cosinus aan moest pakken. Terwijl anderen nu nog wel eens een nare droom hebben van die man.

Blijkbaar heeft niet iedere docent een klik met iedereen. Er is blijkbaar niet een recept voor een ‘goede’ docent. Wat goed is voor de een, werkt bij de ander helemaal niet. Wat bij de een niet werkt, leidt bij de ander tot ontdekkingen: Hé dat kan ik, daar houd ik van, dat past bij mij.

Als je zou proberen de onderwijsstijlen van de diverse leerkrachten en docenten die je bent tegengekomen te onderscheiden, kom je in grote lijnen tot drie verschillende manieren van lesgeven. je hebt natuurlijk de leermeester: de docent die de kennis en vaardigheden van zijn vak beheerst. De vakman die bovendien in staat is om die kennis en vaardigheden stapsgewijs aan jou over te dragen, zodat je ingevoerd wordt in dat vak. Aan de andere kant van het spectrum heb je dan de coach. De docent die er in de eerst plaats op gericht is je te laten ontdekken wie je zelf bent, wat je zelf wilt en waar je kracht zit. Die steevast zal vragen: Wat denk je zelf? Wat vind je daar zelf van? En dan is er nog de procesarchitect. De docent die een kader ontwerpt waarbinnen jij nieuwe dingen kan ontdekken. De leerkracht die je uitdaagt om buiten de gebaande paden te treden en dingen anders te doen.

Het zou interessant zijn om op de reünie met je oud-klasgenoten te analyseren wie het meeste baat heeft gehad, van welke type docent. Waarschijnlijk zal ook dat voor iedereen anders zijn. Maar het is ook heel waarschijnlijk dat dat per vak, moment en leeftijd verschilt.

In de actuele onderwijsdiscussie wordt voortdurend gesproken over manieren van lesgeven. In die discussie mengt zich een groep die nadrukkelijk pleit voor een eerherstel van de leermeester. Directe instructie, opbrengstgericht werken en evidence-based-onderwijs zijn daar voorbeelden van. In de NRC werd daar recent hier, hier en hier nog volop aandacht aan besteed.

Anderen houden vurige pleidooien om alleen de rol van procesarchitect of coach in de scholen toe te laten.
De discussie wordt al jarenlang gevoerd op basis van een of-of-veronderstelling. Of de ene aanpak zou op alle scholen overal en voor iedereen toegepast moeten worden, of de andere methode is zaligmakend.

Maar iedereen die zijn eigen schoolverleden met een open blik onderzoekt en/of te rade gaat bij oud-klasgenoten zal snel ontdekken dat het niet gaat om of-of, maar om en-en. Soms heb je profijt van een leermeester, terwijl je op een ander moment veel meer behoefte hebt aan een coach of procesarchitect. Sommige kinderen hebben meestal behoefte aan een leermeester en anderen bloeien doorgaans op bij de uitdaging van een procesarchitect.

Diversiteit, variatie en afwisseling in aanpak, instructie, didactiek en omgang met kinderen is de boodschap. Alleen al omdat kinderen divers zijn, zou dat toch vanzelfsprekend moeten zijn.

Kunst, cultuur en creativiteit die door Cultuurhelden op scholen worden toegevoegd aan onderwijs geven een unieke kans om die diversiteit vorm en inhoud te geven. Meestal ben je bij deze vakken de procesarchitect die kinderen uitdaagt om andere kanten in te lopen. Soms ben je ook de leermeester die een vaardigheid toont of een techniek aanleert die je als kind nodig hebt om je creatief proces verder te vormen. En als het goed is zie je als coach tijdens dat creatieve proces voortdurend wie kinderen echt zijn.

Pedagogiek gaat over de vraag: Wat hebben kinderen nodig? en niet over pedagogische dogma’s. En-en: pedagogiek in de breedte. Daar heb je als kind tenminste iets aan: Lang leven de Cultuurhelden


Over deze Cultuurheld

Pieter is de trainer en ontwikkelaar van de basistrainingen met schoolteams en kunstdocenten en sparring partner en ontwikkelaar voor het programma Cultuurhelden. Pieter was leerkracht in alle groepen van het basisonderwijs, schoolbegeleider en directeur van een erfgoedmuseum. Hij ontwikkelt, doceert en publiceert o.a. op het brede terrein van cultuureducatie. Pieter is beeldend kunstenaar. In 2000 startte hij het cultureel constructiebureau ContraPunt.



Reacties niet toegestaan

Naar boven ↑
  • Over Cultuurhelden

    Cultuurhelden zijn de creatieve vormgevers van Cultuureducatie met Kwaliteit in Delft.

    Weten hoe dat in de praktijk werkt? Bekijk de video-impressie of bel 0642653112.

  • Nieuwsbrief

    * Verplicht veld
  • De Cultuurhelden nieuwsbrief ontvang je 4 x per jaar. We delen je gegevens nooit met anderen en afmelden is altijd mogelijk.

  • Volg ons

  • Cultuurpartners

    Cultuurhelden wordt gefinancierd door het Fonds Cultuurparticipatie en de Gemeente Delft en uitgevoerd door DOK.