Achtergrond

Gepubliceerd op 25 november 2019 | door Janine Schott

Interview Cultuurheldin Christel Koop

Op 13 november zat ik aan tafel met Christel Koop: ICC-er van Freinetschool Delft en Cultuurheldin. Christel is al jaren een grote inspirator om Kunst en Cultuur te implementeren in het onderwijs. Ondanks haar drukke schema als groepsleerkracht van groep 1-2 is zij altijd bereid om mee te denken over nieuwe concepten en projecten.

Leuk wist-je-datje: het concept “Ontwikkelcafé” is ontstaan in een brainstorm met Christel hoe we een volgende slag konden slaan in leerkrachten ondersteunen in het maken van hun eigen les vanuit het creatieve proces. Hier werd het “Ontwikkelcafé” geboren dat nu een vast plekje heeft gekregen in de Cultuurheldenbouwstenenhoek.

Zelfs dit interview vond plaats na een bijeenkomst met het “Future Team” van de Freinetschool. Het team dat het komende jaar zorg gaat dragen voor de verankering van het creatief proces én Kunst & Cultuur in het curriculum!
Wat mij betreft verdient deze Cultuurheld al een Cultuurhelden Cup!

Wat is jouw inspiratie, drijfveer om deel te nemen aan Cultuurhelden?

Door met onze school deel te nemen aan Cultuurhelden komen de leerlingen op een open manier in aanraking met kunst en cultuur. Ze kunnen zich verbinden met kunst en cultuur en leren zich vanuit verschillende kunstdisciplines te uiten. Ze worden op een intrinsieke wijze geïnspireerd, leerlingen en leerkrachten samen op hun sterkst, twinkelende ogen en spetterende concentratie waaruit prachtige ervaringen ontstaan.

Kunst en Cultuur kan kinderen verwonderen, kinderen kunnen zich verliezen in het proces waar ze in zitten… Dan is de wereld even aan het sprankelen! Om mij heen borrelt het van inspiratie bij leerlingen en team… Daar doe ik het voor!

De kunstdiscipline Beeldend is een goede manier om dit proces te starten. Via deze discipline krijg je volgens mij deze werkwijze makkelijker de school in. Waarschijnlijk omdat het de meeste laagdrempelige discipline is voor veel leerkrachten. Ik denk dat dat komt doordat dit het meeste lijkt op lesgeven.

Een beetje gek misschien, maar ik denk omdat je zelf niet hoeft te gaan tekenen, maar je geeft de opdracht. Bij andere disciplines hebben de leerkrachten meer het gevoel dat ze het zelf moeten kunnen omdat ze denken dat zij het voor moeten doen.

Het is ook het enige vak dat over de gehele linie ook op VO gegeven wordt.
Als leerkrachten zich dan zekerder voelen, kan het verder uitgebouwd worden naar theater, dans, muziek.

Op de Freinetschool Delft zijn we ook bezig met OOL, creatief schrijven en filosofie. In de Ontwikkelcafés hebben leerkrachten de keus welke kunstdiscipline zij centraal willen stellen bij het vormgeven van hun lopende thema in de groep.

Wat zijn jouw succesmomenten?

Schoolbreed: een paar jaar geleden hadden we het thema Duurzaamheid. Dit werd afgesloten met een groots Zomerfeest in het toen nog leegstaande Legermuseum. Echt supergaaf! De hele school en de activiteitencommissie waren hierbij betrokken. We hadden hiervoor ook subsidie aangevraagd, zodat dit allemaal mogelijk gemaakt kon worden. Normaal wordt het Zomerfeest per locatie georganiseerd. Nu kwamen we allemaal bij elkaar op één locatie.

Dit alles startte met twee Ontwikkelcaférondes. Daarin zijn de verschillende kunstlessen ontwikkeld. Na zo’n 3 à 4 weken werken aan het thema en de presentaties sloten we af met een feest. Dit startte met een optocht vanuit de 3 locaties. Daarna konden alle leerlingen workshops volgen rondom duurzaamheid en recyclen. Er waren presentaties en een eindmodeshow met ons eigen Freinetschoollied. Gemaakt n.a.v. dit gehele project.

Locatiebreed: de Kinderboekenweek 2019 met als thema: Reis mee! In de brainstormsessie was het team een opening aan het bedenken voor de Kinderboekenweek. (Een brainstormsessie is een bijeenkomst georganiseerd per locatie om elkaar te inspireren en onze kennis rondom het creatieve proces actief te houden.)

Dit was onze opening: Elke leerkracht zat ergens op het schoolplein een boek voor te lezen over reizen… onverwachts kwam er een buitenaardse wezen genaamd Orkidor aan op het plein… zij had een vraag voor ons: “Hoe kom ik met mijn gezin bij oma, die aan de andere kant van onze planeet Bol woont, zonder dat er voertuigen op Bol bestaan?!” Er zijn wel allerlei spannende landschappen waar doorheen gereisd moet worden…

De hulp van de leerlingen werd ingeroepen omdat hier op aarde er wel heel veel verschillende voertuigen bestaan. Het ontwerpen kon beginnen. De leerlingen gingen vol enthousiasme aan de slag. Per groep was er een moodboard van een landschap (vooraf gemaakt door de leerkrachten) waar zij een voertuig voor moesten bedenken. Bijvoorbeeld: Het Griezelige Grijp Grage Graslandschap. Aan het eind van de themaperiode werden alle voertuigen gepresenteerd aan Orkidor en aan elkaar. Dit gebeurde d.m.v. liedjes, gedichten of verhalen. Elke groep had natuurlijk ook een prototype gemaakt van het voertuig, zodat Orkidor dit mee kon nemen naar planeet Bol.

Het mooie van dit project was dat vanuit verschillende kunstdisciplines alles met elkaar verweven was. Iedere leerkracht en iedere leerling was betrokken! Eigenlijk was het één groot creatief proces dat hier heeft plaatsgevonden. Er waren ook leerlingen die thuis vertelden dat ze het zo gaaf vonden dat er een opdracht gekoppeld werd aan de opening!

Vanuit een Ontwikkelcafé waarbij ik samen met een collega gekozen had voor OOL ontstond het idee om een “Klassenknuffel” te gaan ontwerpen.
Ieder kind mocht een eigen knuffel meenemen en samen zijn we toen gaan kijken naar de kenmerken van een lievelingsknuffel. Waar moet zo’n knuffel aan voldoen?

Aan de hand van deze kenmerken zijn we in tweetallen een eigen knuffel gaan ontwerpen. Deze les werd ondersteund door de OOL-docent die samen met ons in het Ontwikkelcafé deze lessenreeks bedacht had. Zo’n gezamenlijke les noemen we: Samen voor de klas. Hier kun je de expertise van de vakdocent inzetten, zodat zij je ondersteunt bij hetgeen waarin jij je nog niet geheel zeker voelt.

In beide klassen is er één ontwerp gekozen en dat is ook écht gemaakt door een ouder en een oma. Dit was een heel gaaf proces waar alle kinderen zich bij betrokken voelden. Vol trots hebben de groepen aan elkaar de groepsknuffel gepresenteerd.

Eigen klas: “eigen wc ontwerpen”
Onderzoeksvraag: Waar moet een wc aan voldoen, waardoor voel je je fijn en veilig voelt op jouw eigen wc?

De kinderen hebben een gastles gekregen van een ouder die het vak ontwerpen geeft aan een hbo. Daarna zijn ze zelf aan de slag gegaan met hun eigen wc maken in een halve schoenendoos. Elk kind heeft zijn eigen wc gepresenteerd aan een echte architect en aan de ouder die de les gegeven had. Zij stelden vragen per kind, zodat ze allemaal konden vertellen wat ze gemaakt en bedacht hadden, en waarom. Daarna kreeg ieder kind een medaille.

Wat is wat iedere leerkracht over het Creatieve Proces moet weten?

  • Dat jij als leerkracht voorwaardenscheppend moet zijn
  • Dat je open hoort te staan voor wat kinderen inbrengen
  • Dat je door middel van vragen kinderen gaat uitdagen.

Je kan input leveren om ze te prikkelen, maar je gaat het ze niet voorkauwen!

Intervisie met Parkschool: hoe heb jij dat ervaren? Wat vind jij waardevol?

Christel heeft tijdens een training op de Parkschool (een andere freinetschool in Delft) uitgelegd hoe de Freinetschool Delft het creatieve proces geïntegreerd heeft in het “Freinetarrangement”. Waarbij gekeken is hoe het creatief proces gekoppeld kan worden aan een thema of vak.

Het team van de Parkschool is nog aan het onderzoeken hoe het het creatieve proces wil implementeren in zijn curriculum. Christels bijdrage is zeer positief ontvangen door het team. Zowel de manier waarop haar ideeën geïmplementeerd worden als de leuke voorbeelden van projecten die ze heeft gegeven.

Dit is hoe Christel het zelf heeft ervaren:

We zijn met ons team bezig om de werkwijze van Cultuurhelden te implementeren en te borgen. Een intensief proces waarin je allerlei werkvormen ontwikkelt en je stapje voor stapje samen verder komt. In dat proces sta je er niet bij stil dat je eigenlijk al best ver gekomen bent, en dat dit voor anderen leerzaam of bijzonder kan zijn. Toen ik tijdens de presentatie zag dat wat wij tot nu toe bereikt hebben voor anderen een eyeopener was, verbaasde mij dat eerlijk gezegd.

Van tevoren vroeg ik me af wat ik nou eigenlijk kon brengen… door deze presentatie werd ik me bewuster van waar we als team staan en welke stappen wij al gezet hebben; vaak focus je je op wat nog beter kan of wat je nog zou willen doen.

Supertof om dan de ervaringen die wij opgedaan hebben nu te kunnen delen met een andere freinetschool!

In mijn presentatie vertelde ik over een aantal voorbeelden die bij ons op school uitgevoerd zijn. Deze concrete vertaling was fijn: toen zag ik dat het kwartje viel, het ging leven. Ik zag een glimlach en twinkeling in de ogen van het Parkschoolteam.

Leuk om met anderen freinet-info te delen. Wie weet is er opnieuw een samenwerking gestart door deze presentatie, want het is goed om samen te werken en van elkaar te leren!

Als er een Cultuurhelden Award uitgereikt zou worden, wat zouden dan de criteria zijn?

Iemand die kan enthousiasmeren vanuit Kunst en Cultuur, zodat je anderen kan enthousiasmeren om zelf aan de slag te gaan met de verschillende kunstvormen. Iemand die kan laten zien dat je vanuit openheid naar het kind, samen het creatieve proces in kunt stappen.

Daarnaast moet zo iemand dit alles naar het team toe kunnen uitdragen: hen laagdrempelig positief benaderen, zodat ze zien wat ze al goed kunnen en dit uit kunnen bouwen.

Stimuleren dat leerkrachten vanuit trots en plezier willen delen hoe ze het creatieve proces hebben vormgegeven binnen het thema en zich vrij voelen om vragen te stellen en zich kwetsbaar op te stellen als het niet zo goed gaat.

Het is 2040: hoe gaat Cultuurhelden de geschiedenisboeken in?

Ik hoop dat op de Freinetschool het creatieve proces helemaal verweven is met het onderwijs. Dus met echt een geïntegreerd aanbod van kunstdisciplines.
Dat het creatief proces en kunst & cultuur de basis van het freinetonderwijs zijn en dat van daaruit de invulling van de lesstof ontstaat.

Even een beetje fantaseren: Wellicht is de organisatie dan omgegooid en zijn er basisgroepen. Vanuit deze groep gaat de leerling, die zijn eigen portfolio heeft gemaakt met daarin eigen leervragen, dan naar lessen toe. Deze lessen worden gegeven door leerkrachten met hun eigen specialisme. Specialisten die vanuit hun (kunst)discipline het open creatieve proces ingaan.

Het zou dus kunnen dat leerlingen groep doorbroken gaan werken en met hun eigen leervraag naar een leerkracht toe gaan. Bijvoorbeeld in de ochtend reguliere vakken en in de middag vanuit kunst & cultuur. Basisthema’s zijn onderverdeeld in deelthema’s die uitgewerkt kunnen worden samen met een specialist.

Tags:


Over deze Cultuurheld

Janine Schott volgde haar dansopleiding aan het Koninklijk Conservatorium en richtte in 2000 danstheatergezelschap 2daPoint op waar zij als danseres en choreograaf dansproducties ontwikkelde in binnen en buitenland. Tegenwoordig heeft zij een bedrijf Schott in de Rose, waar zij theater, dans en muziek workshops en projecten ontwikkeld voor o.a. VO en PO en hebben in 2013 SiR Musical Theaterschool opgericht in Scheveningen. Bij Cultuurhelden is ze met veel enthousiasme betrokken als dansdocent en ontwikkelt ze in samenwerking met de scholen lesplannen. Haar inspiratie en plezier haalt ze uit het stimuleren van kinderen zodat ze zich creatief blijven ontwikkelen zodat ze ook later maker kunnen blijven in hun eigen verhaal.



Reacties niet toegestaan

Naar boven ↑
  • Over Cultuurhelden

    Cultuurhelden zijn de creatieve vormgevers van Cultuureducatie met Kwaliteit in Delft.

    Weten hoe dat in de praktijk werkt? Neem contact op met Janneke Baken door te mailen naar j.baken@dok.info of bel  015 – 212 34 50.

  • Nieuwsbrief

    * Verplicht veld
  • De Cultuurhelden nieuwsbrief ontvang je 4 x per jaar. We delen je gegevens nooit met anderen en afmelden is altijd mogelijk.

  • Volg ons

  • Cultuurpartners

    Cultuurhelden wordt gefinancierd door het Fonds Cultuurparticipatie en de Gemeente Delft en uitgevoerd door DOK.